Osmanlı tarih ve tetkiklerinde bizi en çok meşgul eden kurumların başında devşirmelik gelir
Devşirme, çok kısa bir tarifle, devletin kapıkulu ocakları olan sipahilerle,yeniçerilerin yenilenmesini temin etmek için ortaya çıkmıştır, çünkü insan ve savaşçı yüzü yenilenmek zorundadır.Hıristiyan çocuklardan devşirme alınmıştır.Niye Hıristiyan çocuklardan diyoruz ? Çünkü Musevi toplumundan,Osmanlılık'ın Musevi kompartımanından devşirme alındığı görülmemiştir.Bunun nedeni antisemitizm veya Yahudilik aleyhtarlığı değildir,Yahudilerin şehir toplumu olmasıdır.
               Devşirme kurumunda temel kaidelerden birisi,şehir uşağının ocağa alınmamasıdır ; çünkü şehir uşağının gözü açıktır,muhtelif cereyanlara,akımlara mensup olabilir.Bu yüzden kültür bakımından artık kendine göre bir kişiliğe kavuşmuştur, bir kimlik elde etmiştir.Dolayısıyla bu ocağın gerektirdiği tekdüze, tek yönlü bir kimliğin şehirliye verilmesi mümkün olmayabilir. Bunun dışında Müslümanlardan devşirme alınmadığı söylenir.Bu genel bir kuraldır ama istisnasıda yok değildir.Bazı müslüman köylerden de çocuk devşirilir.Bunu köylerin ahalisi istemiştir. Devşirme emini, tek çocuklu ailelerin, tek erkek çocuğu olan ailelerin çocuğunu devşirmez.
              Devşirme işlemi, birkaç yılda bir yapılırdı ve sayı genelde birkaç bin çocukla sınırlı tutulurdu.Bazen sayı 5-6 bine kadar ulaşır ama fazlası olmazdı ve bu olay her yıl yapılmazdı. Bazı Balkan tarihçilerin ve Hıristiyan yazarların ileri sürdüğü gibi yetişen bütün yeni gençlik Osmanlı savaş gücünün içine alınmış,Türkleştirilmiş ve böylelikle Balkanlarda adeta milleti sürükleyecek,ayaklanma yaratacak; belki bağımsızlığı elde edecek sağlıklı genç bir nüfusun yeşermesine müsade edilmemiştir gibi bir hayalperest ifadenin gerçekle ilgisi yoktur.
               İlk olarak köy çocuğu tercih edilir, çünkü kendi dini bakımından da kendi dili bakımından da değişmeye en açık köy çocuğudur.Burada kural vardır.İvo Andriç'in romanı Drina Köprüsü'nde yazdığı gibi öyle 3-5 yaşında çocuk sepete konup götürülmez. Devlet, kızamık,kuşpalazı gibi çocukluk hastalıklarıyla uğraşacak durumda değildir, Osmanlı bebek bakıcısı değildir. Okula gidecek yaşa gelmişler devşirilir. Demek ki 9 yaşın üstündeler, gene aynı şekide 14-15 yaşın üzerinde de devşirme alınması pek adet değildir; çünkü böylelerine literatürde "sakallı" diye tabir edilir..Bunların yetiştirilme yaşı geçmiştir.
               Genellikle çocuklar kimliklerini unutacak yaşta değillerdi. Yani ileri yaşta da hangi köyden geldiğini, anasını, babasını,akrabalarını hatırlar.Örnekler vardır, Sokoloviç Mehmet Paşa gibi. Sokullu bütün ailesini sonradan aynı şekilde devlet hizmetine almıştır. Herkes kendi yerini bilir. Unutulan şey, çocukların konuştukları dil ve dinleridir.Bunlar belirlimerkezlere getirilir, sünnet edilirler ve ondan sonra ayrılırlar.Çok zeki ve güzel olanları Enderun mekteplerine alırlar ki burada bunlar saray hizmetlileri olacaklardır ve belirli bir kademeden sonra Birun'a çıkmak dediğimiz, yani sancak beyi payesiyle veya ona eşit payelerle devlet hizmetine gireceklerdir.
              Dünyada hemen hemen hiçbir devletin protokolü, yüksek zümreye baktığınız zaman Osmanlı Devleti kadar göz alıcı değildir. Çünkü Osmanlı Devlet protokolü hepsi fiziki bakımdan mükemmel,fevkalade zeki ve tüm ırkların en seçkinlerinden meydana gelmiş devlet adamlarından oluşur. Her devşirme bazılarının sandığı gibi zorla alınmaz Hatta bazı fakir köyler çocuklarını bu yolla  kurtulacağına, yükseleceğine inanarak gönüllü olurlar. Tabi kaderde bir asker olarak savaşta ölmekte vardı. O alınan çocukların kimisi bir yeniçeri neferi olarak kalacaktır, kimisi de Sokullu Mehmet Paşa,Mahmut Paşa gibi koca imparatorluğun kaderini elinde tutan başvezirler olacaktı.
             Enderun dediğimiz mektep, sınıf bulunana bir okul değildir, zaten burda insanlar hizmet içi eğitim görürler, koğuştan koğuşa terfi ederler. Padişah sarayında kendilerini beğendikçe padişaha daha yakın hizmetlere verilirler. Burada sözlü ve yüz yüze bir eğitim görürler. Spor da vardı, resim de , hüsn-ü hat da edebiyat da .
             Devşirme bir hayat tarzıdır. Bu çocuklar Türkçe öğrenir. Enderun'a alınmayanlar bile, Türk'e verilmek üzere İstanbul civarındaki köylerdeki köylülerin yanına gönderilir. Yeniçeri adayının burda öğrendiği Türkçe ve din bilgisi de çok önemlidir. Rafine bir medrese dindarlığı verilmiyor bu çocuklara, bir köylünün dindarlığı veriliyor. Her devşirme de köylü değildir, bazen çok öenmli ailelerin çocukları da ikna yoluyla alınabilirdi.
            Bu asimilasyon, bu eğitim amalgamı ve kabullenilmesinin nasıl olduğu çok önemlidir.Enderun başı başına bir müessesedir. Burada insanlar birbirleriyle "siz" diye konuşur, laubalilik yoktur. Koğuş zabitleriyle, koğuşun başlarıyla son derece saygılı olmak zorundadırlar. Yeme içme,yıkanma,kalkma,yatma saatleri konusundan büyük bir disiplin içindedirler. İşte buna bazı insanlar ; "Osmanlı Saray Medeniyeti" diyorlar ki bu doğrudur.
            Enderun'un dişi bir izdüşümü vardır ; o da Harem' dir. Haremdeki bütün kızlar padişah için toparlanmamıştır. Orada padişaha taktim edilecek, padişahın beğeneceği öncelikli özelliklere sahip bazı kızların olduğu doğrudur. Ama neticede bir takım kızlar orada hizmetli olarak kalır ve asıl önemlisi buradaki Türkçe ve İslam'ı öğrenen ve Osmanlı saray medeniyetinin benimsetildiği bu kzıların bir kısmının Birun'a çıkan Enderun halkıyla baş göz edildiğidir. Dolayısıyla bir kan aristokrasisi, bir hukuki hükümranlık statüsü tespit edilmediği halde , Osmanlı cemiyeti de insanların genel kuralı dışında kalmamaktadır. Orda da insanların evlenmesi yoluyla seçkin bir sınıf yaratılmaktadır. Başarısız olurlarsa derhak o sınıfın dışına itilir. Zaten hukuki hiçbir imtiyazı yoktur.

          Devşirmelik 17. asırda azalmıştır. Evliya Çelebi'nin verdiği bilgilere göre  IV. Murad zamanında 8.000 kişi kadar, 18. asırda III. Ahmed zamanında 1.000 kişi civarı devşirilmiş. Ancak asrın ortalarında artık Anadolu Türkleri de bu katagoriye girmektedir. Mesela, Nevşehirli Damat İbrahim Paşa Türk devşirmelerinden biridir. 18. asırdan sonra bu müessese pratik de ortadan kalkmaktadır.  

Bu Mesaj 10-17-2006 11:42 PM değiştirilmiştir. Değiştiren... : MiRNaGuL.

ÇOk Güzel Bir konu Açmışsın Bu DEvşirmeler Bizlerin Çok İşine yarmışdır. Belki Bizlerde Birer Devşirme Soyundanızdır Araştırmak Gerek

Benimde Bildim Bi kaç Bişi Var.
Mesela ;

-Devşirme Alınan Çocuk Altını ıslatmıcak Kadar Büyük Atasını Tanımıcak Kadar Küçük Olması Gerekirmiş !...
-Seçilen Çocuk 3-5 ay Arasında Değişen Süreçlerde Ertafı Tamamen Kapalı Karanlık Bir Oda İçerisinde Günlerce Tutulurmuş (BEyin Yıkama İşlemi İçin)
-Çocuklar bu Odalarda Kuran-ı Kerim'i Öğrenir Türkçeyi Öğrenirmiş !... Ona Türk Olduğu Benimsetilirmiş...
-Bu Eğitim Sürecinden Sonra Bu Çocuklar Acemi Birliklerinde Yetiştirilmeye Başlanırmış 15-16 Yaşına Kadar...
-Eğitim Süreci Bittiğinde Çocuklar Özel Seçilen Türk Ailelerine VErilirmiş Ve Annesi Babası olarak Tanıtılırmış !..
-Çocukların Cerildiği Anne Baba Özellikle Seçilirmiş. Anne Babalar Genelde Çocuğu Olmamış Yada Savaşlara Çocuğu Ölmüş Çocuksuz Ailelere Verilir.
-En Son Olarak Çocukların Zekalarına Bakılarak Devlet İçinde Görev Alırlar...

-Seçilen Çocuk 3-5 ay Arasında Değişen Süreçlerde Ertafı Tamamen Kapalı Karanlık Bir Oda İçerisinde Günlerce Tutulurmuş (BEyin Yıkama İşlemi İçin)
--Çocuklar bu Odalarda Kuran-ı Kerim'i Öğrenir Türkçeyi Öğrenirmiş !... Ona Türk Olduğu Benimsetilirmiş...
Batu_Han bu yukarda yazdıkların tamamiyle yanlış, öyle bir şey yok.

--Eğitim Süreci Bittiğinde Çocuklar Özel Seçilen Türk Ailelerine VErilirmiş Ve Annesi Babası olarak Tanıtılırmış !..
özel seçilen dediğin Türk aileleri  köyde yaşayan ailelerdir.Burada Türk kültürüne göre yetirştirilirler, Türkçe öğrenirler ve İslamiyete göre yetiştirilirler. ama hiçbir zaman nereden geldiklerini, anne ve babalarının aslında kim olduklarını unutmazlar. Buna en iyi örnek Sokullu Mehmet Paşa'dır. Sadrazam olduğu zaman kendi köyüne köprü yaptırmıştır, hala bu köprü kullanılmaktadır. Ailesinden bazı insanları yüksek rütbeli memur olarak atamıştır vss.. unuttukları şey dinleri ve dilleridir.

Arkadaşim bilgilerin için çok teşekkürler. ben  devşirme sistemi hakkında olumlu düşünmüyorum. osmanlının yıkılış sebeblerinden biri de bu sistemdir...! Sokullu Mehmet Paşa gibi insanların osmanlı da söz sahibi olmasına neden olmuştur... Türkiyede ki avrupa birliği arzusu da bu sistemin bir sancısıdır.

düşüncene saygı duyarım. "Türkiyede ki avrupa birliği arzusu da bu sistemin bir sancısıdır." seni buna düşündüren nedir?

Bana Öğretilen Şekli Bu Şekildeydi...
Mantıklı Olanıda Bence budur Zaten tutup da Aklında Türkleri yok Etmek Onları Sevmeyen Nefret Eden Bir Çocuğu Devlet İçine Sokup Yüksek Kademelerde Yer Almasını Sağlamak Biraz Saçma olurdu. Yapılmasını Gerekeni Yapmış Bence Ama sen Hayır Yapılmamış Diyorsan Bi Sebebin Olmalıdır Mutlaka Ve Kanıt !...
Birde Özel Seçilen Aileler Kısmını Yanlış Anladın Benim Demek İstedim Çocuksuz Ailelere Veriliyor. Alıp 4-5 Çocuklu Ailenin Yanına Koyarsa O Çocuk Ana - Baba  Sevgi Şevkat Göremez Bu Yüzden Özenle Çocuksuz Aileler Seçiliyor anlamında Dedim

Saygılarımla...

Arkadaşim şöyle açıklamaya çalışıyım:

Osmanlının yıkılma nedenleri olarak:
1)Osmanlı devleti her büyük imparatorluk gibi (Roma, Doğu Roma) bir noktadan sonra kendini yenileyemedi ve
yenildi.

2)Avrupa, Amerika'nın keşfi ve okyanus ticaretiyle zenginleşirken, Osmanlı'nın hakim olduğu ticaret yolları önemini kaybetti.

3)Zenginleşen Avrupa'nın rönesans - Sanayi devrimine Osmanlı cevap veremedi.


Aşağıda ki cümleye dikkat : yukarıda anlattıklarımdan dolayı hemen aşağıdaki yorum yapılır. çoğu yorumcu tarafından.


"Osmanlı ise ilk başlarda bu gelişmeleri farkedemedi, çünkü kendisini dünyanın merkesi olarak gördüğünden Avrupa'yı takip etmezdi. 18. yy de Kanuni dönemine dönme çabasını yansıtır. 19. yy de ise jeton düşer ve Avrupalı olmaya çalışır devlet. "

Tabii bilgiler ışığında yapacağım Klasik Yorumda şu olur:

Dikkat edin osmanlı için devlet dedim ülke demedim. Çünkü o sırada bir değişime önderlik edecek zengin/güçlü bir osmanlı halkı yoktu. Değişimler yukarıdan aşağı oluyordu. Bu cumhuriyet döneminde de değişmedi. Şimdi yeni yeni halk zenginleşip sesini duyurmaya başladı. Avrupa'da ise değişimi ticaret ile zenginleşen burjuvazi götürmüştür, Monarşileri yıkan devrimleri yapan bunlardır. Bizde ise yenilikçi hareketler askeri/sivil bürokrasi tarafından yapılmıştır. Niye böyle sorusunun cevabı da tarihi/coğrafi, neyse konuyu dağıtmayalım ama bunları düşünerek Avrupa ile Osmanlıyı kıyaslamak gerek.

Zaten 20. yüzyıl imparatorlukların yıkıldığı yüzyıldır (bkz: Rusya - Avusturya Macaristan)

Yani Osmanlı'nın yıkılışı biraz da konjonktür gereğidir, dünya'da ulus devlet-cumhuriyet modası olmasa Atatürk de muhtemelen saltanatı kaldırmayacak böylece Osmanlı Devleti bir süre daha hayatına devam edecekti. Yıkılmasa da yenilmiş olarak, niye yenildiği de yukarıda yazıyor. Var mı 20. yy de hala ayakta kalan imparatorluk dünyada?

Tabii yukarıda söylediklerim yakın tarih içinde edinebilinecek bilgilerden kaynaklanan bir yorum. Fakat beni asıl düşündüren soru şudur: Neden kıyas Avrupa?? acaba Avrupaya yöneliş sadece gelişmişlikle mi alakalı. eğer öyle ise neden tüm dünya avrupaya yönelmedi de yanlızca osmanlı yöneldi...! benim acizane yorumum şudur ki yönelmedi. yönlendirildi. demek ki içerde avrupaya yönlendiren bir zihniyet vardı. ve bunun tohumları da devşirme sistemi ile başladı.

Allah aşkına biz devşirmelerin kim olduğunu biliyordukta onlar mı kendilerinin kim olduklarını bilmeyeceklerdi??  bende avrupa gibi yeniliklerinin yapılması taraftarıyım. ancak bu uğurda avrupa da her ne yanlış var ise doğrularla beraber onlarda alındı işte ben buna karşıyım. ve bunun sonucunda avrupa ne yapsa iyidir anlayışı hakim oldu. ve bugün " AB KAPISI" denilen nolduğunu bilmediğim bir kulübe girmeye çalışıyoruz. Cumhuriyetin ilk dönemlerinde etkisini yitiren avrupa düşüncesi maalesef ki 40 senedir tekrar ortaya çıktı...! tekrardan bu gücü buldular. kısacası avrupaya da avrupa birliğine de karşıyım. bunun nedenlerinden biri olarakta osmanlının bazı yanlış sistemlerini görüyorum.


Bunlar benim şahsi düşüncelerim... tabii yeterli bilgi sahibi olmadığım için daha ileri gidemicem...  

Bu Mesaj 10-18-2006 09:55 PM değiştirilmiştir. Değiştiren... : vic_tor.

Batu_Han,
"Bana Öğretilen Şekli Bu Şekildeydi..." cümlenden kastın Lise eğitiminse eğer, sana şunu çok rahat söyleyebilirim; Liselerimizde verilen tarih eğitimi içler acısıdır. Bir çok bilgi yanlış ya da eksik verilmektedir. Şimdi bu yazımı okuyanlar beni demogoji yapıyor sanabilir. Ben Türkiye'nin en iyi eğitim fakültelerinden birinde, tarih öğretmenliğinde okuyorum. Geçen dönemde liseye stajer öğretmen olarak da gittim.
Tarihi olaylar hakkında konuşup, düşünürken şu noktaya dikkat edilmelidir : "dönemin siyasi, ekonomik,kültürel yapısına göre yorumlar yapılmalıdır. Bugünkü kafayla geçmişi anlamaya kalkarsak sorunlar yaşarız. Mesela sen demişsin ki ,"Zaten tutup da Aklında Türkleri yok Etmek Onları Sevmeyen Nefret Eden Bir Çocuğu Devlet İçine Sokup Yüksek Kademelerde Yer Almasını Sağlamak Biraz Saçma olurdu." devşirme sistemi 15. yy. döneminde tam anlamıyla oturmuştur. bir çocuğun Osmanlıyı yok etmek, nefret duymak gibi düşünceleri olması oldukça düşük bir ihtimaldir.
Bir çok insan sanıyor ki, devşirmeler yabancı kimliklerini asla unutmayıp, vakti zamanı gelince aldıkları yüksek görevlerde kendilerine yapılanların acısını çıkarttıyorlar. Bu trajik komik bir şey. Devşirme sistemi çok disiplinlidir. Padişaha yakın olmak ise meşaketli bir yoldan geçer. Onlar bu eğitimleri bittiğinde Padişaha körü körüne bağlı insanlar olur. Hem fiziksel hemde zeka yönünden en iyileri seçilir. Herkes devşirme olamaz. Eğer zekası ya da yetenekleri devlet işlerine yeterli görülmezse yeniçeri olarak orduya katılırlar. Devlet işlerinde yetenekli olanlar da Enderun'da eğitim görür.  

Tabii yukarıda söylediklerim yakın tarih içinde edinebilinecek bilgilerden kaynaklanan bir yorum. Fakat beni asıl düşündüren soru şudur: Neden kıyas Avrupa?? acaba Avrupaya yöneliş sadece gelişmişlikle mi alakalı. eğer öyle ise neden tüm dünya avrupaya yönelmedi de yanlızca osmanlı yöneldi...! benim acizane yorumum şudur ki yönelmedi. yönlendirildi. demek ki içerde avrupaya yönlendiren bir zihniyet vardı. ve bunun tohumları da devşirme sistemi ile başladı.


[color=black]Vic_tor,
O dönemde kiminle kıyas yapılmalıydı? Afrika ile mi, Amerika ile mi, Orta Doğu ile mi? Elma ile armut kıyaslanabilir mi? Ya da kedi ile aslan ?Unutmayalım ki, Rönesans ve Reform Avrupa'da gerçekleşti. Avrupa bu olaylardan sonra hızla yükseldi. kültürel, teknoloji, bilimsel vs.. olarak. Bir de buna coğrafi keşifleri ekleyelim. Kanuni dönemi klasik dönemin simgesidir,bu yüzden o döneme geri dönülmek isteniyor hep. Çünkü o zamanlarda Avrupanın hali içler acısıydı. Nasıl şimdi Avrupa ya da Amerika gelişmişliğin simgesi olmuş, tek güç olmuş. O dönemlerde de dünyanın 1 numaralı gücü Osmanlı imparatorluğudur. Günümüzde bu tersine döndü. Osmanlı en fazla Fransa'dan etkilenmiştir. Teknolojik, kültürel,edebiyat, bilimsel vss.. Fransa o dönemlerde gelişmişliğin simgesiydi. Sen diyorsun ki bir Osmanlı Avrupaya yönelmiş, nerden biliyorsun sadece onun olduğunu?
devşirme sistemindne yetişen insanların, Osmanlı imp. Avrupaya kasıtlı olarak yönlendirmesi gibi bir şey söz konusu değildir. Avrupaya yönelişin öncüsü JönTürklerdir. Başını Namık Kemal, Nedim'in çektiği, aydın diye tabir ettiğimiz kişilerdir.

Bu Mesaj 10-18-2006 10:27 PM değiştirilmiştir. Değiştiren... : MiRNaGuL.

    MiRNaGuL ;
    Evet Lise Ama Düşünce Olarak Ve Kendimi Geliştirmiş oldumu İnandığım İçin Söyledim Liselerdeki İçler Acısı Haleri Bizzat Bende Yaşadım Öğretmenlerle Az Tartışıp Düşük Not Almadım ! Liselerde Şöyle Bir Durum Var Öğretmenin Kendinde Hissetiği Konum şu Kral da Benim Padişahda Benim Hesabı Ben nedersem o Aksini İdaa EDen olursa İcabına Bakarım gibi Bir Durum var. Yanlız Bütün Hocaların Böyle Olduğunu Söylersem Diğerlerinin Hakkı Geçer Bunların Tam Tersleride Var Öğrenciye en İyi Şeyleri Öğretmen Amacıyla Kendini Yıpratanlar Saatlerce Buğaz Patlatanlar vs vs...
    Söylediğine kesinlikle Katılıyorum "Tarihi olaylar hakkında konuşup, düşünürken şu noktaya dikkat edilmelidir : dönemin siyasi, ekonomik,kültürel yapısına göre yorumlar yapılmalıdır."
     Yanlız 15. yy. Da Tek Süper Güç Osmanlı Asmanlının Topraklarında Gözü olan Birçok Devlet Var Bu Devletlerin (özellikle Avrupalı Devlerler) Osmanlı Üzerine Siyaset Yapıyorlardı... bu Siyaset Nasıl olur İçten içten Osmanlı da Bunları Önlemek İçin Bu Devşirmelere Bu Yöntemleri Kullanması Mantıka En Uygunudur Bence. Disiplini Sağlamak İçinde En İyi Yöntem