Avrupa’da edebi akımlar başlamadan önce, iki önemli düşünce ve sanat anlayışı vardı:
Hümanizm ve Rönesansçılık
HÜMANİZM:
 İnsana değer vermek esastır.
 Tabiatı Tanrı yaratmıştır düşüncesi kabul edilmiştir.
 İnsanı sevip onu yüceltme.
 Dante bu düşüncenin temsilcisidir.


RÖNESANSÇILAR:

 Hem hümanizmin getirdiklerin hem de16.yy bilim ve akılcılığını benimsemişlerdir.
 Özgürlük düşüncesini geliştirirler.
 Petrarca, Montaigne, Bocan, Cervantes, Shakspeare bu dönemde eser verirler.



KLASİSİZM
 17.yy ortalarında Fransa’da ortaya çıkan edebiyat akımıdır.
 Akla ve sağduyuya değer verirler.
 İnsandaki tabiata, insanların iç dünyasına saygı göstermek esastır,
 Konularını eski Yunan ve Latin edebiyatından alırlar.
 Kahramanları seçkin kişilerdir. Sıradan insanlara eserlerinde yer vermezler.
 Önemli olan konu değil konunun işleniş biçimidir
 Dil, üslup kusursuz bir şekilde işlenmiştir. Dil açık, yalın ve soyludur.
 Sanat için sanat görüşünü savunurlar.
 Sanatçı eserde kendini gizler.
 Tiyatroda üç birlik kuralına uyulur.(olay, zaman, mekân)
 Bu akımın en önemli temsilcileri: Moliere ,Corneille, Racine, La Fontaine, La Bruyere, Daniel Defoe
 Türk edebiyatında ise Şinasi ve Ahmet Vefik Paşa ‘dır.
ROMANTİZM
 Fransa’da 1830 yıllarında klasizme tepki olarak doğmuştur.
 Klasik edebiyatın kural ve şekilleri bırakılır.
 Konular eski Yunan ve Latin edebiyatı yerine Hıristiyanlıktan tarihten ve günlük yaşamından alınır.
 Akıl yerine duygulara ve hayallere önem verirler.
 Sanatçılar kendi eserlerinin kişiliklerini gizlemezler.
 Sanat toplum içindir görüşünü benimsemişlerdir.
 Tabiat önemlidir. Gözlem ve tasvire önem verilir.
 Konular işlenirken iyi, kötü, doğru, yanlış gibi karşıtlıklardan yararlanırlar.
 Üç birlik kuralı terk edilir.
 Temsilcileri J. J. Rousseau, Voltaire, Victor Hugo, Goethe, Schiller, Chateaubriand, geometri Sand
 Türk edebiyatında ise Namık Kemal, A.Hamit Tarhan, A.Mithat Efendi.
REALİZM
 19.yy’ın ikinci yarısında Fransa’da romantizme tepki olarak doğmuştur.
 Konu gerçekten alınır. Olay ve kişiler yaşanan ve yaşayan kişilerin benzerleridir
 Kişilerin ruhi davranışlarını etkileyen onların kişiliklerini çizen çevre ve ortamın tanıtılmasına önem verilir.
 Betimlemeler yazarın gözüyle yapılmaz kahramanın gözüyle yapılır.
 His ve hayale kapılmadan toplum gerçeklerini olduğu gibi yansıtır.
 Sanat için sanat görüşünü savunurlar.
 Hikâye ve Romanda uygulanır.
 Temsilcileri: Honero De Balzac, Stendhal, Gustave Flubert, Tolstoy, Dostoyevski, Ernest Hemingvay, Steinbeck
 Türk edebiyatında ise; Recaizade Mahmut, Nabizade Nazım Yakup Kadri, R. Halit Karay

NATÜRALİZM
 Determinizm anlayışını romana getiren bu akım 19. asrın ikinci yarısında Fransa’da ortaya çıkmıştır.
 Determinizme göre tabiat olaylarında aynı sebepler aynı sonucu doğurur. Natüralistler, Determinizmi topluma ve insan uyguladılar.
 Toplum büyük bir laboratuar, insan deney konusu, sanatçı da bilgin sayıldı.
 İnsan kişiliğini anlatabilmek için soya çekim yasalarından ve toplum biliminden yararlandılar.
 Romanlarda kahramanların portreleri ince ayrıntılarına kadar verilir.
 Yazar eserde kişiliğini gizler.
 Gözlem ve tasvir önemlidir.
 Eserlerinde hayatı bütün yönüyle anlatırlar.
 Bedenden ayrı bir ruh yoktur.
 Dil her seviyedeki insanın anlayabileceği bir düzeyde tutulmuştur
 Sanat toplum içindir anlayışı doğrultusunda eserler verilmiştir.
 Temsilcileri: Emile Zola, Goncoutr Kardeşler, Guy De Maupassent, Alphonse Daudet
 Türk edebiyatında ise; H. Rahmi Gürpınar, Nabizade Nazım, Beşir Fuat

PARNASİZM

 Romantik şiir anlayışı ile Fransa da ortaya çıkmıştır.
 Doğal güzelliğe ve dış görünüşe büyük önem verir.
 Sanat sanat içindir ilkesini savunmuştur.
 Nesneleri dış görünüşünü aktarmışlardır.
 Kelimeler seçilerek kullanılır. Kelimelerin sıralayışı ve ahenk önemlidir.
 Kafiye ve Redife önem verilir.
 Romantizm’de bırakılan eski Yunan ve Latin kültürüne dönüşmüştür.
 Temsilcileri: Th. Gauthier, Theodore Debanvaille, Francois Coppee
 Türk edebiyatında ise; Tevfik Fikret, Cenap Sahabettin, Yahya Kemal

SEMBOLİZM

 19.yy’ın son çeyreğinde ortaya çıkmıştır.
 Nesneleri olduğu gibi anlatmak mümkün değildir. Nesneler değişerek anlatılabilir.
 Anlatımda sözlerin sözlük anlamından bıkan sembolistler yaşatmaya çalışırlar.
 Şiirde anlam açıklığından kaçındılar.
 Şiir anlaşılmak için değil hissedilmek içindir.
 Şiirde alaca karanlık üzüntü ve ay ışığı, gün doğumu, gün batımı gibi belli belirsiz varlıklar görüntüleri yansıtırlar.
 Şiirde musiki her şeyden önce musiki ilkesini savundular.
 Sanat için sanat anlayışına bağlılardır.
 Dil herkesin anlayacağı seviyede değil oldukça ağırdır
 Temsilcileri: Baudelaire, P. Verlaine, A. Rimbaud
 Türk edebiyatında ise; Ahmet Haşim, A. Hamdi Tanpınar, Cahit Sıtkı Tarancı, biraz da Cenap Sahabettin



SÜRREALİZM (GERÇEK ÜSTÜCÜLÜK)

 Kelime anlamı "gerçek üstüncülük" demek olan bu akım 1924’te Fransa’da çıkmıştır.
 Sürrealistler Sigmund Freud’un etkisinde kalmışlardır.
 Bilinçaltı rüyada ortaya çıkar.
 Hipnotize edilmiş insanlara şiir söylettiler.
 Akıl ve mantık değersizdir. İnsanı yönlendiren İçgüdü, bilinçaltıdır demişlerdir.
 Temsilcileri: Breton Aragon, Paul Eluard
 Türk edebiyatında ise; Orhan Veli ve arkadaşları, Cemal Süreyya, İlhan Berk (II. Yeniciler)

FÜTÜRİZM

 Geleceği makineleştiren sanattır.
 20.yy. başında Marinetti tarafından kurulmuştur.
 Geçmişin sanat değerlerini bırakmalı ve yeni anlatım biçimleri bulmalı.
 Makinalaşma çalışmaları kutsallığı savunulmalıdır.
 Temsilcileri: Marinetti ve Mayatovski
 Türk edebiyatında ise: Nazım Hikmet

EGZİSTANSİYALİZM ( VAR OLUŞÇULUK)

 Var olmayı her şeyden önce görenlerdir. Bu akıma var oluşçuluk da denir.
 İnsan kendi değerlerini kendi oluşturabileceğini bilmelidir.
 İnsan bütünüyle özgür olmalıdır.
 Temsilcileri: J.Paul Sartre, Simon de Beauvoir, A.Camus

DADAİZM

 Kelimeleri rasgele kullanmak suretiyle oluşan şiirlere denir.
 Dil ve estetik kurallarını yıkma.
 Şiir gelişimini güzel seçilmiş kâğıt üzerine dizilmesiyle yazılır.
 Temsilcileri: Tristan Zara, L.Aragon, Paul Elaud