Yıldızın adı : Sirius A/B (Bayer: Alpha Canis Majoris, Flamsteed: 9 Canis Majoris)
Takımyıldızı : Büyük Köpek (Latince: Canis Major, İngilizce: Great Dog)
Görünür büyüklüğü : -1,46
Mutlak büyüklüğü : 1,4
Spektrum türü : A1V/DA2
Uzaklığı : 8.6 ışık yılı
Büyük Köpek Takımyıldızı ve Sirius.
Akyıldız, -1,46 büyüklüğüyle gökyüzünün en parlak yıldızıdır. Gökyüzündeki herhangi bir yıldızdan yaklaşık iki kat daha parlaktır. Eski Mısırlılar için Nil nehrinin yükselmesinin, dolayısıyla gelecek hasat mevsiminin iyi geçeceğinin bir belirtisi sayıldığı için kutsaldı. Pek çok eski Mısır tapınağı, iç odaları Akyıldız'ın görecek biçimde inşa edilmişti. Örneğin, Keops Piramidi'nin Kraliçe Odası'nın duvarında açılan bir kanal yalnızca Akyıldız'ı görmek üzere yapılmıştı.[1] Helen döneminde Akyıldız'ın şafak vakti yükselişi yaz mevsiminin en sıcak günlerine denk geldiği için, yıldıza Yunanca Seirios (kavurucu) adı verilmişti. İngilizcede yaz mevsiminin en sıcak günlerine verilen dog days (köpek günleri) adı da Köpek Yıldızı'ndan gelmektedir.
Güneş ve Ay'ın çekim kuvvetlerinin etkisiyle, Dünya'nın ekvator bölgesindeki şişkinlik, gezegenin eksensel hareketinde bir tereddüte (titreme) yol açmaktadır. Buna bağlı olarak 26.000 yılda bir oluşan yörüngesel salınım, yıldızların gökyüzündeki konumlarını da yavaş yavaş değiştirmektedir. Bu nedenle Akyıldız, geçmişe göre daha geç doğmakta ve artık yıldızın şafak vakti yükselişi, eskiden olduğu gibi yaz mevsiminin en sıcak günlerine denk gelmemektedir.
Akyıldız, Dünya'nın her yerinden görülebilir. Kuzey yarımküreden en iyi görüldüğü dönem ise kış aylarıdır. Yıldızı bulmak için Avcı Takımyıldızı yol gösterici olarak alınabilir. Akyıldız, Avcı'nın kuşağında yer alan üç yıldızın yaklaşık 20 derece güneydoğusundaki en parlak yıldızdır. Avcı Takımyıldızı kış aylarında pek çok yıldız ve takımyıldızı bulmakta yol göstericidir. Avcı Takımyıldızı'nda yer alan kırmızı dev Betelgeuse, Küçük Köpek Takımyıldızı'nda yer alan Procyon ve Akyıldız Kış Üçgeni olarak adlandırılır.
Akyıldız, Güneş'ten 23 kat daha parlak beyaz bir yıldızdır. Spektrum türü A olan beyaz yıldızlar, evrendeki yıldızların yaklaşık %1'ini oluştururlar. Akyıldız'ın yüzey sıcaklığı 9.900 santigrat derecedir. Çapı, Güneş'in çapının yaklaşık 2 katı, kütlesi ise Güneş'in kütlesinin 2,4 katıdır. Yıldızın Dünya'dan uzaklığı yaklaşık 8,6 ışık yılıdır. Akyıldız, Dünya'ya en yakın yıldızlardan biridir ve yakınlık bakımından 7. sırada yer alır. Kimi kaynaklar Alfa Centauri yıldız sisteminde yer alan üç yıldızı tek bir yıldız saydıklarından, Akyıldız'ın Dünya'ya 5. en yakın yıldız olduğunu yazarlar.
1844 yılında, Akyıldız'ın hareketindeki düzensizliği farkeden Alman gökbilimci Friedrich Bessel, buna, o güne dek saptanamamış bir eş yıldızın yol açıyor olabileceğini ileri sürdü. 1862'de Amerikalı gökbilimci Alvan Clark, o dönemin en güçlü teleskoplarından biri olan 47 cm.'lik mercekli teleskobuyla Akyıldız'ın gerçekte çift yıldız olduğunu ortaya çıkardı. Daha sonra ise, Akyıldız'ın eşi olan ve "Akyıldız B" olarak adlandırılan yıldızın bir beyaz cüce olduğu kanıtlandı. Eşinden daha büyük ve parlak olan Akyıldız'a ise "Akyıldız A" adı verildi.
Akyıldız A, hidrojen yakıtını tüketerek ömrünü tamamlamış ve bugün artık "sönmüş" bir yıldız olan eşinden 10.000 kez daha parlaktır. Biri sönmüş olan iki yıldız, birbirleri çevresindeki dolanımlarını yaklaşık 50 yılda tamamlarlar. Akyıldız B, son derece yoğun bir yıldızdır. Çapı 12.000 km. kadar, yani hepi topu Dünya'nın boyutlarında olmasına karşın, kütlesi Güneş'in kütlesinin yaklaşık %98'i kadardır. Akyıldız B o kadar yoğundur ki, yıldızdan alınacak 16cm.3'lük maddenin Dünya'daki ağırlığı 2,25 tondur. Yüzey sıcaklığı ise 44.900 santigrat derecedir.
(orijinal hubble cekimi)
" İSTERSENİZ PAYLAŞIRSINIZ VE PAYLAŞILMASI GEREKEN ÇOK ŞEY VAR... "
Bu Mesaj 07-07-2007 10:58 PM değiştirilmiştir. Değiştiren... : vic_tor.
Çift yıldız, birbirinin merkezi kütlelerinin yörüngesinde dönen iki yıldızdan oluşan bir yıldız sistemidir. Her iki yıldız için de; diğer yıldız eşlik eden yıldızdır. Son araştırmalar, yıldızların büyük bir çoğunluğunun iki ya da daha fazla yıldızdan oluştuğunu göstermektedir. Çift yıldız ya da çoklu yıldız sistemleri astrofizik için oldukça önemlidir; çünkü yörüngelerinin incelenmesiyle kütleleri öğrenilebilir. Bir çok tek yıldızın da kütleleri, çift yıldızların incelenmesiyle tahmin edilmektedir.
Çift yıldız, birbirine oldukça yakın iki yıldızdan farklıdır; Dünya'dan baktığımızda birbirlerine çok yakın gözükebilirler; ancak birbirlerine yerçekimi ile bağlı değillerdir.Çift yıldızlar ise sadece optik olarak ya da spektroskopi gibi endirek teknikler uygulanarak keşfedilebilirler. Eğer ki; çift yıldız belli bir çizgi halinde birbirlerinden uzaklaşıyorsa; birbirlerini kapatırlar; ve bu güneş ve ay tutulmalarına benzer.
Çift yıldız sistemleri kütlelerini değiştirebilirler; bu da tek yıldızların evrimle ulaşamayacağı bir basamaktır. Örnek çift yıldızlar arasında; Algol, Sirius ve Cygnus X-1'dir.
Birbirini kapatan Çift Yıldız.
" İSTERSENİZ PAYLAŞIRSINIZ VE PAYLAŞILMASI GEREKEN ÇOK ŞEY VAR... "
Betelgeuse:(Beteljöz, Betelguex, Betelgeuze, Beteiguex, Al Mankib), Avcı Takımyıldızı'nda yer alan kırmızı dev yıldız.
Yıldızın adı : Betelgeuse (Bayer: Alpha Orionis, Flamsteed: 58 Orionis)
Takımyıldızı : Avcı (Latince: Orion, İngilizce: Orion)
Görünür büyüklüğü : 0,50
Mutlak büyüklüğü : -7,2
Spektrum türü : M1-2Ia-Iab
Uzaklığı : 425 ışık yılı
Orion Takımyıldızı ve Betelgeuse.
Samanyolu'nda yer alan Betelgeuse, mavi dev Rigel'den (Beta Orionis) sonra Avcı Takımyıldızı'nın en parlak ikinci yıldızıdır. Takımyıldızın ortasında ise avcı Orion'un kuşağını oluşturan üç parlak mavi yıldız (Alnitak, Alnilam ve Mintaka) yer alır.
Betelgeuse adı, Arapça "el-cevze'nin eli" anlamına gelen "yad ül-cevze"dan bozmadır. El-Cevze, eski Arap mitolojisinde "gizemli kadın"dır. Batılılar için ise Betelgeuse, Helen mitolojisindeki avcı Orion'un yukarı uzanan sağ kolunun omuz başında yer almaktadır.
Betelgeuse, gökyüzünün en parlak iki kırmızı devinden biridir. Öteki Antares'tir. Ayrıca, görülebilecek en büyük yıldızlardan da biridir; öyle ki, Betelgeuse büyüklüğünde bir yıldıza kolay rastlanmaz. Büyüklüğü (parlaklık, kadir) birinci dereceden (genelde 0,50) olan Betelgeuse, gökyüzünün en parlak 10. yıldızıdır. Sıcaklığı ortalama 3.600 Kelvin derece olan kırmızı dev yıldızın ışıması yarı-düzenli olduğundan, büyüklüğü periyodik olarak 0,2 ile 1,5 arasında değişir.
Yıldızın bizden uzaklığı 425 ışık yılıdır ve çapının yaklaşık 2,8 astronomik birim (AU) olduğu, yani Güneş'in çapının 600 katı olduğu hesaplanmıştır. (Bir astronomik birim Güneş'in merkeziyle Dünya'nın merkezi arasındaki uzaklık olan 149,6 milyon km.'dir.) Betelgeuse o kadar büyüktür ki, Güneş'in yerine konulacak olsaydı, yıldızın dış atmosferi Güneş Sistemi'nin beşinci gezegeni olan Jüpiter'in yörüngesini içine alırdı. Merkür, Venüs, Dünya ve Mars ise yıldızın içinde kalırlardı.
Kural olarak, bir yıldızın çapı Güneş'in çapının 100 katından fazla ise, dev yıldız sayılır. Kırmızı dev yıldızlar, kendilerine kırmızı rengi veren ve yüksek parlaklığı sağlayan yüzey sıcaklıklarının düşük oluşundan (genellikle Güneş'in yüzey sıcaklığının yarısı kadar) anlaşılır. Kırmızı devler, büyüklüklerine oranla son derece hafiftirler. Örneğin Betelgeuse'ün kütlesi Güneşin külesinin yalnızca 15 katıdır. Bir başka deyişle, Betelgeuse'ün yoğunluğu Güneş'in yoğunluğundan çok daha azdır.
Yıldızın kütlesi ilk olarak 1920'de, Kaliforniya'daki Mount Wilson Gözlemevi'nde çalışan Francis Gladheim Pease ve Albert A. Michelson adlı gökbilimciler tarafından hesaplanmıştır. Bu, bir yıldızın kütlesinin hesaplandığı ilk başarılı çalışmadır. Ayrıca, Güneş'ten sonra yüzeyinin fotoğrafı çekilen ilk yıldız da Betelgeuse'dür. Bunu, Arizona Tucson'daki Kitt Peak Ulusal Gözlemevi'nde çalışan gökbilimciler bir radyo teleskobu yardımıyla gerçekleştirmişlerdir.
Büyüklüğü, sıcaklığı ve kızılötesi ışıması gözönüne alındığında Betelgeuse, Güneş'ten 60.000 kat daha parlak bir yıldızdır, yani 60.000 kat daha fazla ışıdığı söylenebilir. Betelgeuse, maddesini güçlü bir rüzgarla (bkz. güneş rüzgarı) dışarı püskürttüğünden, tozdan dev bir kabukla çevrelenmiştir. Yıldızı kuşatan bu dış atmosfer ve yıldızın tıpı bir yürek gibi atması, yüzeyinin kesin yerinin ve gerçekte ne kadar büyük olduğunun belirlenmesini güçleştirir. Betelgeuse'ün parlaklığı 40.000 ile 100.000 Güneş arasında değiştiğinden, bizden uzaklığı da kesin olarak belirlenememiştir.
Gerçek değerler ne olursa olsun, Betelgeuse hidrojen yakıtını tüketmek üzere olan ileri derecede evrimleşmiş bir yıldızdır. Bu nedenle, çekirdeği büzülerek yoğunlaşmış, dış kısımları ise kabarmıştır. Yıldızın gerçek durumu üzerine fazla bir şey bilinmiyor olsa da, büyük olasılıkla çekirdeğindeki helyumu karbon ve oksijene dönüştürüyor olmalıdır. Kuramsal olarak, yıldızın başlangıçtaki olağanüstü kütlesinin, şimdi Güneş'in 12 ile 17 katı arasındaki bir değere düşmüş olduğunu söylenebilir; bu da, çekirdeğindeki elementlerin neon, magnezyum, sodyum, silikon ve sonuçta demire dönüştüğü anlamına gelir. Sonuçta Betelgeuse yakıtını tamamen tükettiğinde kendi üzerine çökecek, ardından bir süpernova gibi patlayarak büyük olasılıkla son derece küçük ve yoğun bir nötron yıldızına dönüşecektir.
Betelgeuse patladığında, Dünya'dan yeniay kadar parlak görünecektir. Yani, patlayan yıldızın gündüzleri de gökyüzünde rahatlıkla görülebileceğini ve geceleri ise nesnelerin gölge vermesine elverecek kadar parlak olacağını söyleyebiliriz.
" İSTERSENİZ PAYLAŞIRSINIZ VE PAYLAŞILMASI GEREKEN ÇOK ŞEY VAR... "
